Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

Η σύλληψη ενός... γαϊδάρου και ο εξευτελισμός του Χάρντιγκ

Μία από τις πολλές χρυσές σελίδες του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα της ΕΟΚΑ
Μια φωτογραφία που δημοσιεύθηκε όχι μόνο στον κυπριακό, τον ελλαδικό, το βρετανικό Τύπο, στα πιο έγκυρα έντυπα διεθνούς εμβέλειας, αλλά το περιεχόμενό της μεταδόθηκε από όλα τα ξένα πρακτορεία και έγινε… χαμός


Αναδιφώντας το αρχείο μου έπεσα σε μια από τις πιο ιστορικές φωτογραφίες του Απελευθερωτικού Αγώνα της ΕΟΚΑ. Μια φωτογραφία που δημοσιεύθηκε όχι μόνο στον κυπριακό, τον ελλαδικό, τον βρετανικό Τύπο, στα πιο έγκυρα έντυπα διεθνούς εμβέλειας, αλλά το περιεχόμενό της μεταδόθηκε από όλα τα ξένα πρακτορεία και έγινε… χαμός.

Η φωτογραφία παριστάνει ένα συμπαθή γάιδαρο να σεργιανίζει στη Λεωφόρο Ευαγόρου, στη Λευκωσία, μεταφέροντας ομοίωμα ξύλινου όπλου και τεμάχιο σκληρού χαρτιού με την επιγραφή: «My marshal Ι surrender» («Στρατάρχα μου παραδίδομαι»). Το ομοίωμα του όπλου και η επιγραφή πάνω σε γάιδαρο αποτελούσε απάντηση του Αρχηγού και των αγωνιστών της ΕΟΚΑ, στον αιμοσταγή κυβερνήτη του νησιού μας στρατάρχη Σερ Τζον Χάρντιγκ, που τους καλούσε να παραδοθούν, δίνοντάς τους και προθεσμία, ο αχρείος, για να παραδοθούν.

Η ιστορική αυτή φωτογραφία, που κατεξευτέλισε τον Βρετανό κυβερνήτη και ολόκληρη τη βρετανική αυτοκρατορία, αποτελούσε φαεινή ιδέα του πρώτου υπεύθυνου της ΠΕΚΑ, νεαρού τότε δικηγόρου της Λευκωσίας Ρένου Λυσιώτη, ενός φλογερού αγωνιστή, που εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να παραμένει πιστός στον ιερό του όρκο.

Και αναπολεί νοσταλγικά τις μεγάλες εκείνες μέρες που έζησε ο κυπριακός Ελληνισμός κατά τη διάρκεια του ιερού, αδικαίωτου Απελευθερωτικού Αγώνα. Τότε που μονοιασμένοι νέοι, γέροι και παιδιά ακόμη, άντρες και γυναίκες, άνοιγαν τον δρόμο της λευτεριάς, αψηφώντας κινδύνους, μόχθους και θυσίες.

Η πολύχρονη φιλία με τον Ρένο Λυσιώτη
Με τον Ρένο Λυσιώτη μάς συνδέει μια πολύχρονη φιλία, που όλο και περισσότερο σφυρηλατείται με το πέρασμα του χρόνου. Πολλές φορές μιλούμε για τα περασμένα και πιο πολύ για τον Αγώνα της ΕΟΚΑ, που δεν αξιοποιήθηκε από την πολιτική ηγεσία του Ελληνισμού. Μιλούμε με θαυμασμό για τις υπέροχες θυσίες των ηρώων της ΕΟΚΑ, που έπεσαν στο πεδίο της τιμής ή βάδισαν στο σχοινί της αγχόνης για τη χιλιάκριβη λευτεριά, για την Ένωση της Κύπρου με τη Μητέρα Ελλάδα. Και ματώνει η καρδιά μας για την τύχη της ημικατεχόμενης από τον Αττίλα Κύπρου μας.

Για την ιστορική φωτογραφία και πώς την εμπνεύστηκε, καθώς και για άλλα βιώματά του από τον Απελευθερωτικό Αγώνα, ο Ρένος Λυσιώτης, με παρακίνηση του εντεκάχρονου εγγονού του Φάνου Κοντού, έγραψε βιβλίο με τίτλο «'Στρατάρχα μου παραδίδομαι!'… και άλλες 19 ιστορίες». Παρουσίαση του αξιόλογου αυτού βιβλίου θα γίνει την Τετάρτη, 22 φλεβάρη, στις 7 μ.μ., στη μεγάλη αίθουσα της Δημοσιογραφικής Εστίας από τον δρα Ιστορικό Ανδρέα Κάρυο.

Λίγα για την ιστορία της φωτογραφίας
Παραθέτουμε λίγα λόγια για την ιστορία της φωτογραφίας: Στις 16 Αυγούστου 1956 ο Διγενής, με προκήρυξή του, ανακοινώνει εκεχειρία των αγωνιστών για ν’ αρχίσουν συνομιλίες, προκειμένου να βρεθεί λύση στο Κυπριακό. Ο κυβερνήτης Χάρντιγκ εκλαμβάνει ως αδυναμία τη χειρονομία καλής θέλησης του Αρχηγού της ΕΟΚΑ και απαιτεί τη διάλυση της οργάνωσης μέσα σε 20 μέρες. Ανακοινώνει ότι παραχωρεί αμνηστία στους αγωνιστές, δίνοντάς τους… προθεσμία τριών εβδομάδων για να παραδοθούν.

Στις 22 Αυγούστου ανακοινώθηκαν από το κυβερνητικό ραδιόφωνο οι λεπτομέρειες των προτάσεων Χάρντιγκ, στις οποίες δίνονταν οδηγίες για τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να παραδοθούν οι «τρομοκράτες», όπως αποκαλούσαν οι Βρετανοί τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ. Οι οδηγίες είχαν ως εξής: «Θα δύνασθε να εκλέξετε: Να αναχωρήσετε διά την Ελλάδα ή να μείνετε στην Κύπρο και να αντιμετωπίσετε τις συνέπειες των πράξεών σας, ως μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης. Εάν αναχωρήσετε διά την Ελλάδα, θα κηρυχθείτε απαγορευμένος μετανάστης και δεν θα σας επιτραπεί να επανέλθετε εις Κύπρον…

Παρουσιασθείτε εις τον πλησιέστερον αστυνομικόν σταθμόν ή την πλησιέστερην στρατιωτικήν μονάδα. Εάν έχετε όπλον, μεταφέρετέ το κατά τρόπον που δεν δύναται να χρησιμοποιηθή. Όταν ο φρουρός σάς καλέσει, σταματήστε, υψώστε τα χέρια υπεράνω τής κεφαλής σας και φωνάξτε: ‘I sarrender (παραδίδομαι)’».

«Οι νικηταί δεν παραδίδονται»
Κεραυνός ήταν η απάντηση του Αρχηγού της ΕΟΚΑ στην ιταμή αξίωση Χάρντιγκ. Σε μια από τις πιο εμπνευσμένες προκηρύξεις του, με τίτλο, «Οι νικηταί δεν παραδίδονται», τόνιζε: «Εις δύο ιστορικάς καμπάς διά το Ελληνικόν Έθνος, όταν ο ιταμός εισβολεύς εζήτησε την παράδοσιν των όπλων, έλαβεν απάντησιν: Εις μεν τας Θερμοπύλας ‘Μολών Λαβέ’, εις δε την Πίνδον ‘ΟΧΙ’. Ως στρατιωτικός αρχηγός τού μαχομένου κυπριακού λαού, απαντώ: ‘Μολών Λαβέ’! Παύσις του αγώνος δεν είναι δυνατή πριν επέλθη οριστική συμφωνία».

Στη συνέχεια ο Διγενής κάλεσε τα μέλη της οργάνωσης σε αγώνα μέχρις εσχάτων: «Εις την ιταμήν απαίτησιν της αγγλικής κυβερνήσεως περί παραδόσεως, απαντώ: ‘Παραμείνατε ακλόνητοι εις τας θέσεις σας, ως πραγματικοί ήρωες. Θα αγωνισθώμεν όλοι μέχρις εσχάτων, ως Έλληνες. Ο αγών μας δεν πρέπει να αμαυρωθή, έστω και από μίαν λιποψυχίαν. Σύνθημά μας: Ελευθερία ή θάνατος’».

Η εκτέλεση της διαταγής
Ο Ρένος κινείται αμέσως για την εκτέλεση της διαταγής. Καλεί στενούς συνεργάτες του και δίνει οδηγίες. Τυπώνονται και κυκλοφορούν φυλλάδια, αναγράφονται συνθήματα στους τοίχους και τους δρόμους, αναρτώνται πανό και μεταδίδονται, για πρώτη φορά, συνθήματα με τηλεβόα. Κεντρικό σύνθημα, «Όλοι οι αγωνιστές στις θέσεις τους». Όσο πλησιάζει η λήξη της προθεσμίας Χάρντιγκ τόσο εντείνεται η αγωνία του Ρένου. Εύχεται και προσεύχεται να μην παραδοθεί ούτε ένας αγωνιστής. Καθισμένος στο γραφείο του αγωνιά και διερωτάται τι θα γίνει αν, παρ’ ελπίδα, κάποιος λιποψυχήσει.

Εκεί που τον τυραννούσαν τα αγωνιώδη ερωτήματα, ως από θαύμα μπαίνει στο γραφείο του η αείμνηστη Αντρούλα Κούσπετρη, στενή συνεγάτιδα - Σύνδεσμός του. Βλέπει την αγωνία ζωγραφισμένη στο πρόσωπό του και τον ρωτά: «Γιατί είσαι στεναχωρημένος, κύριε Ρένο; Τι έχεις;». Ο Ρένος απαντά: «Τι θα κάνουμε, Αντρούλα μου, αν κάποιος παραδοθεί;». Κι η Αντρούλα τον καθησυχάζει λέγοντάς του: «Μην ανησυχείς, κύριε Ρένο, μόνο ένας γάιδαρος θα μπορούσε να παραδοθεί».

Τα μάτια του Ρένου άστραψαν στην απάντηση της Αντρούλας, που κίνησε να φύγει. Τη σταματά λέγοντάς της: «Βρέστε ένα γάιδαρο. Να ετοιμαστούν ξύλινα όπλα και επιγραφές με τις λέξεις: My Marshal I sarrender». H εντολή του Ρένου εκτελέστηκε αστραπιαία. Η Αντρούλα έτρεξε στο Καϊμακλί κι έβαλε μπρος τον μηχανισμό. Βρέθηκαν γενναιόψυχοι νεαροί αγωνιστές, βρέθηκε γάιδαρος, φτιάχτηκαν ξύλινα ομοιώματα όπλων και γράφτηκαν συνθήματα.

Ο γάιδαρος οδηγήθηκε πίσω από το σωματείο «Τραστ», στην οδό Λεωνίδου, στη Λευκωσία. Όταν όλα ήταν έτοιμα, ο Ρένος πήρε στο τηλέφωνο τον αείμνηστο φωτορεπόρτερ Φάνη Μπαρμπαΐρη και του είπε: «Εδώ ΕΟΚΑ. Στις 4 το απόγευμα, στη Λεωφόρο Ευαγόρου, κάτι ενδιαφέρον θα συμβεί».

Το αρματωμένο τετράποδο
Πράγματι στις 4 η ώρα το απόγευμα, οι πρωταγωνιστές του εγχειρήματος Γεώργιος Ταλαρίδης και Παναγιώτης Δράκος αμόλησαν τον γαϊδουράκο από το «Τραστ». Και το συμπαθές τετράποδο «αρματωμένο» μπήκε από την οδό Λεωνίδου στην κατάμεστη από κόσμο Λεωφόρο Ευαγόρου, περπάτησε άφοβα και περήφανα μέχρι το Ρολόγι της Αρχιγραμματείας -Υπουργείου Εσωτερικών- και γυρνώντας προς την Πλατεία Μεταξά (Ελευθερίας σήμερα), συνελήφθη από τους στρατιώτες, που είχαν στο μεταξύ ειδοποιηθεί από πράκτορες. Ήταν ο μόνος «αγωνιστής» που «παραδόθηκε». Βγήκε ορθή η εκτίμηση της αείμνηστης Αντρούλας Κούσπετρη. Ο Χάρντιγκ είχε εξευτελιστεί διεθνώς από την έμπνευση του Ρένου Λυσιώτη κι έναν… «κυρ Μέντιο»…

Πηγή: http://www.sigmalive.com

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου