Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

Οι έρωτες του Γρηγόρη Αυξεντίου

Την ερχόμενη Πέμπτη, 3 Μαρτίου, συμπληρώνονται 60 χρόνια από τον ηρωικό θάνατο του Γρηγόρη Αυξεντίου. Ένα από τα πιο συγκινητικά κεφάλαια της ζωής του παλικαριού από τη Λύση, που σκοτώθηκε στον Μαχαιρά πολεμώντας εναντίον του αποικιακού ζυγού και για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, είναι ο μυστικός του γάμος, στη διάρκεια του ένοπλου αγώνα. Αναλυτικές πληροφορίες για τον γάμο του Αυξεντίου υπάρχουν στον πρώτο τόμο της μνημειώδους βιογραφίας του, που έγραψε ο Ανδρέας Καουρής, σημερινός δήμαρχος της κατεχόμενης Λύσης. Σημαντικά στοιχεία, όπως καταγράφηκαν το 1957-1959, υπάρχουν και στο βιβλίο της πρώτης Κυπρίας δημοσιογράφου, Μαρούλας Βιολάρη-Ιακωβίδου, «Σελίδες του απελευθερωτικού μας αγώνα όπως γράφτηκαν τότε…».

Ο Αυξεντίου επέστρεψε από την Ελλάδα, ως έφεδρος ανθυπολοχαγός του ελληνικού στρατού, τον Μάρτιο του 1953. Λίγους μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο του 1953, αρραβωνιάστηκε τη Βασιλού Παναγή, εργάτρια στα κτήματα του πατέρα του, Πιερή Αυξεντίου. Όπως γράφτηκε από το 1957 στον κυπριακό Τύπο, οι γονείς του Αυξεντίου προέβαλαν αντιρρήσεις για τους αρραβώνες, καθώς θεωρούσαν φτωχή τη μελλοντική τους νύφη. Τελικώς, με την επιμονή του Γρηγόρη, τους έδωσαν την ευχή τους. Από την Πρωταπριλιά του 1955 ο Αυξεντίου κατέφυγε στην παρανομία, αφού ήταν ο πρώτος καταζητούμενος των Βρετανών. Δυο μήνες αργότερα, το βράδυ της 10ης Ιουνίου 1955, έγινε ο γάμος του Γρηγόρη και της Βασιλούς στο μοναστήρι της Αχειροποιήτου, στις ακτές του Καραβά. Ιερέας ο παπαΣταύρος Παπαγαθαγγέλου, στέλεχος της ΕΟΚΑ, με στενούς συγγενικούς δεσμούς στον Καραβά. Κουμπάροι ο Ανδρέας Μαλέκος, οδηγός του αυτοκινήτου που έφερε τον ιερέα από τη Λευκωσία και ο Καραβιώτης αγωνιστής Φιλής Χατζηδαμιανού. Κουμπάρες η παπαδιά του Παπασταύρου και η Ελένη Κασσιανού, η μόνη συνοδός της Βασιλούς από τη Λύση. Το δακτυλίδι στον νεόνυμφο δάνεισε για την περίπτωση ο Χρίστος Αγρότης, οδηγός του αυτοκινήτου που μετέφερε τις δυο Λυσιώτισσες. Τα στέφανα φτιάχτηκαν από κλαδιά ελιάς. Η τελετή έγινε σε κλίμα μεγάλης συγκίνησης, όμως ήταν ιδιαίτερα ριψοκίνδυνη ενέργεια, που δεν επρόκειτο να επαναληφθεί κατά το 1955-1959. Το γεγονός ο αρχηγός της ΕΟΚΑ, Γ. Γρίβας-Διγενής, έδωσε άδεια για τον γάμο, δείχνει την εκτίμηση που έτρεφε στον Αυξεντίου και στην ενέργειά του να αποκαταστήσει, στον καιρό του αντάρτικου, την αρραβωνιαστικιά του, αλλά οφείλεται και στο ότι δεν είχε στρατοκρατηθεί εντελώς το νησί. Ο γάμος παρέμεινε μυστικός ώσπου αποκαλύφθηκε, τον Ιούλιο του 1959, από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Το κορίτσι με το μελαγχολικό χαμόγελο που είχε γίνει εξώφυλλο στο περιοδικό “Times of Cyprus” με τη φράση «Αγάπησα τον Γρηγόρη Αυξεντίου», θα ήταν, μέχρι τον επόμενό της γάμο, «η πιο τιμημένη χήρα αγωνιστή της ΕΟΚΑ».

Η Βασιλού δεν ήταν ο μόνος έρωτας του Αυξεντίου. Υπήρχε ακόμη ένας, παλαιότερος και βαθύτερος. Όταν το Φθινόπωρο του 1949 έγραψε στη μητέρα του από την Αθήνα πόσο χαιρόταν επειδή «βρισκόταν στην αγκαλιά της μάνας Ελλάδας, της πιο στοργικής μάνας όλου του κόσμου», η Αντωνού Αυξεντίου, αντέδρασε ως φυσική μάνα και Λυσιώτισσα: «Γιατί εμέν αρνήθηκες, για ν’ αγκαλιάσεις άλλην; Σ’ αρέσαν από μακριά, τ’ ατίμητά της κάλλη;» Η απάντηση του γιου προς τη μάνα απηχεί την ουσία του κυπριακού αλυτρωτισμού: «Δεν είναι από μακριά που γνώρισα τα κάλλη της, μητέρα. Μες την καρκιάν μου είχα την, τζιαι νύχταν τζιαι ημέραν…»

ΥΓ Σε λεζάντα μιας φωτογραφίας που συνόδευσε το άρθρο μας στον «Φιλελεύθερο» το περασμένο Σάββατο, με τίτλο «Η “κρίση” του ενωτικού δημοψηφίσματος», γράφτηκε ότι στο Δημοψήφισμα υπέγραψαν και «πολλοί Τουρκοκύπριοι». Ο γράφων διαφωνεί με τη διατύπωση αυτή, παρότι πρόκειται για προσφιλή «μύθο» της νεότερης ιστορίας μας. Στο πρόσφατο βιβλίο του Σώτου Κτωρή, «Τουρκοκύπριοι. Από το περιθώριο στο συνεταιρισμό», καταγράφονται τα ονόματα των Τούρκων της Κύπρου που υπέγραψαν υπέρ της Ένωσης το 1950. Είναι 42, οι περισσότεροι στη Λεμεσό.

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ο Φιλελεύθερος» στις 25 Φεβρουαρίου 2017

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου