Τρίτη, 11 Απριλίου 2017

Παντελής Κατελάρης: Ο θάνατός του έμενε μυστικός 14 μήνες!

ΗΤΑΝ ΣΑΒΒΑΤΟ, 19 Οκτωβρίου 1957, όταν το κυπριακό αποικιακό ραδιόφωνο μετέδιδε την είδηση της απόδρασης του αγωνιστή της ΕΟΚΑ Παντελή Κατελάρη, από το Επισκοπειό. Μεταφερόταν, το πρωινό της ημέρας εκείνης με αγγλικό στρατιωτικό αυτοκίνητο, σε χώρο που υποτίθετο ότι υπήρχε κρύπτη όπλων την οποία θα υποδείκνυε στο στρατό, ενώ επρόκειτο για καθαρό ψέμα. Ο σκοπός του ήταν να αποδράσει. Και το πέτυχε.

ΕΝΩ περνούσαν από τη Λακατάμεια, έξω ακριβώς από τα καφενεία, στον κύριο δρόμο προς το χωριό του, υπήρχε κάποια κίνηση, οπότε το στρατιωτικό όχημα αναγκάστηκε να σταματήσει προς στιγμή. Τότε ακριβώς ο Κατελάρης, με αιφνιδιαστική κίνηση και άπειρη ψυχική τόλμη, πετάχτηκε κάτω και άρχισε να τρέχει με ταχύτητα στα στενά τότε δρομάκια του χωριού. Οι στρατιώτες φρουροί του δεν μπόρεσαν καν να αντιδράσουν, ούτε, προπαντός, να πυροβολήσουν. Έτσι ο λαμπρός αγωνιστής, σαν ελεύθερο πουλί και πάλι, συνέχισε τον αγώνα του ως στέλεχος της ΕΟΚΑ, για να βρει όμως τραγικότατο θάνατο τρεις μήνες αργότερα από έκρηξη, ενώ κατασκεύαζε βόμβες σε κρησφύγετο κοντά στον Άι Γιάννη της Μαλούντας. Ο θάνατός του, μάλιστα, παρέμεινε μυστικός μέχρι τη λήξη του αγώνα, τον Μάρτη του 1959!..

Ο ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΤΕΛΑΡΗΣ υπήρξε γενναίος αγωνιστής. Αποφασιστικός και τολμηρός όσο λίγοι, με πολύπλευρη δράση, τόσο ως ομαδάρχης στο χωριό του, όσο και ως μέλος ομάδας κρούσεως στη Λευκωσία και μετέπειτα ως αντάρτης. Ήταν μέλος πολυμελούς οικογένειας, ορφανός από πατέρα, με τη μητέρα του Ειρήνη και όλα του τα αδέλφια – Θεοδώρα, Λεωνίδα, Κώστα, Νίκη, Ανδρέα, Φρόσω και Τουμάζο – να είναι μέλη, τροφοδότες ή σύνδεσμοι της ΕΟΚΑ! Δραστήριος και φτεροπόδαρος από μικρός στο χωριό του, έγινε αργότερα αθλητής δρόμων του ΓΣΠ, όταν εργαζόταν στη Λευκωσία ως πελεκάνος στο Τμήμα Δημοσίων Έργων.

Εργαστήριο βομβών στο σπίτι της οικογένειας Κατελάρη

ΕΛΛΗΝΟΛΑΤΡΗΣ μέχρι το κόκαλο ο Παντελής και εμποτισμένος από γεννήσεως με τα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη, δεν άργησε να γίνει μέλος της ΕΟΚΑ,. Μυήθηκε στον αγώνα το Νιόβρη του 1955 από τον συντοπίτη του και δραστήριο στέλεχος της Οργάνωσης Παναγιώτη Αριστείδου – «Θάνο», από τους Εργάτες, υποδηματοποιό στην πρωτεύουσα. Μετείχε σε επιχειρήσεις της ΕΟΚΑ, τόσο στη Λευκωσία, όσο και στο χωριό του, όπου συνέστησε και ομάδα, της οποίας η δράση ήταν πολύ αξιόλογη. Χάρη στην ετοιμότητα και εξυπνάδα του, απέσπασε επίσης  από Άγγλο που λουζόταν στο Πέντε Μίλι Κερύνειας, ένα αυτόματο όπλο «στεν».

ΟΤΑΝ τον Μάρτη του 1957. ο αγωνιστής Σταύρος Στυλιανίδης ανάλαβε ως υποτομεάρχης στην περιοχή Ορεινής, ο Παντελής ήταν σύνδεσμος στην περιοχή και βοηθός του Στυλιανίδη στην κατασκευή βομβών. Δυστυχώς, και ο Στυλιανίδης είχε την ίδια τραγική τύχη μ’ αυτόν, όταν σκοτώθηκε από βόμβα που κατασκεύαζε,  σε μάντρα έξω από το Επισκοπειό, τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου. Μετά απ’ αυτό, ο Παντελής ανέλαβε ο ίδιος την κατασκευή των βομβών, αφού, στο μεταξύ, είχε παραιτηθεί από τη δουλειά του και δόθηκε εξ’ ολοκλήρου στον αγώνα. Τόπος κατασκευής των βομβών το σπίτι της οικογένειάς του και βοηθοί του όλα τα μέλη της. Μέσα, λοιπόν, στο εργαστήριό του. συνελήφθη το βράδυ της 27.10.1957.

ΗΤΑΝ Κυριακή και όλη μέρα ο Παντελής με άλλους αγωνιστές (Ίκαρο Κ. Κότροφο, Θεμιστοκλή Νικολάου και Χριστάκη Θεοδώρου), αλλά και τον αδελφό του Ανδρέα, ασχολούνταν με το γέμισμα των βομβών Με το που νύχτωσε, η μάνα του και τα αδέλφια του Ανδρέας και Φρόσω άρχισαν να μεταφέρουν τις έτοιμες βόμβες στο σπίτι του Κώστα Παπαπέτρου Κότροφου. Στη διάρκεια της διαδικασίας αυτής, έγινε αντιληπτή στο χωριό αγγλική στρατιωτική περίπολος, οπότε ο Παντελής, με βοηθό – για να του φέγγει με κλεφτοφάναρο – τον 12χρονο τότε αδελφό του Τουμάζο, αποφάσισε να βγάλει λάκκο μέσα στο σπίτι για να κρύψει όσες βόμβες έμειναν. Στην προσπάθειά τους αυτή έγιναν αντιληπτοί από τους στρατιώτες, οι οποίοι μπήκαν ξαφνικά μέσα και τους συνέλαβαν. Μαζί μ’ αυτούς, επίσης, τη μητέρα Ειρήνη και τα αδέλφια Φρόσω και Ανδρέα. Τους μετέφεραν όλους στο κολαστήριο της Ομορφίτας, όπου και υπέβαλαν τον Παντελή σε φρικτά βασανιστήρια. Και ήταν μετά απ’ αυτό ακριβώς, που, για να ξεγελάσει τους Άγγλους και να μπορέσει να αποδράσει για να γλιτώσει, προσφέρθηκε στους ανακριτές να πάνε μαζί, για να τους υποδείξει χώρο όπου έκρυβαν βόμβες. Κι εκεί στη Λακατάμεια, κατόρθωσε να αποδράσει.

Στο κρησφύγετο-τάφο του Άι Γιάννη

0 ΚΑΤΕΛΑΡΗΣ καταζητήθηκε αμέσως. Εντάχθηκε στο αντάρτικο της περιοχής Ορεινής, με τομεάρχη τον Ανδρέα Δ. Σιεϊττάνη – «Μαρούση», διέμεινε δε κατά καιρούς σε διάφορα κρησφύγετα. Έτσι, τον Γενάρη του 1958, βρισκόταν στο κρησφύγετο του Άι Γιάννη της Μαλούντας, το οποίο είχε κατασκευάσει η ομάδα του χωριού για να κρύβεται βασικά ο αντάρτης Σάββας Ροτσίδης, από τα Μάμμαρι, όταν είχε καταζητηθεί και καταφύγει στο βουνό. Σε κάποιο στάδιο όμως, ο Ροτσίδης με τον επίσης καταζητούμενο Ανδρέα Χατζηνικολάου Τζιωνή, είχαν προωθηθεί στο αντάρτικο της Πιτσιλιάς, οπότε το κρησφύγετο του Άι Γιάννη το χρησιμοποιούσε η ανταρτική ομάδα Ορεινής.

ΤΗ ΝΥΧΤΑ της Παρασκευής 17 Γενάρη ’58, στο κρησφύγετο, που βρισκόταν στην όχθη ποταμού, ήταν μόνο ο Παντελής. Μαζί του παρέμεινε μέχρι τα μεσάνυχτα ο δάσκαλος Αλέξανδρος Βιολάρης και ασχολούνταν με δυναμίτες. Ο Κατελάρης, μαζί με τους Βιολάρη, Χρίστο Χειμωνίδη, επίσης δάσκαλο. και τον αδελφό του τελευταίου Γιαννή Κατάσκοπο, χρησιμοποιούσαν κοντινό εγκαταλειμμένο νερόμυλο, όπου έλειωναν δυναμίτες, τους οποίους και μετέφεραν για φύλαξη στο κρησφύγετο.

ΤΟ Σάββατο πρωί, γύρω στις δέκα, ακούστηκε μια πολύ δυνατή έκρηξη, η οποία ανατίναξε το κρησφύγετο στον αέρα. Το σώμα του Παντελή έγινε λειώμα και κομμάτια πετάχτηκαν σε απόσταση, μέσα στον ποταμό! Το γεγονός αναστάτωσε τους κατοίκους του Αι Γιάννη, οι οποίοι, με επικεφαλής τον δάσκαλο Βιολάρη ο οποίος αναγκάστηκε, εκ των πραγμάτων, να αποκαλυφθεί ότι ήταν μέλος της ΕΟΚΑ, πήγαν στην περιοχή και μάζεψαν οτιδήποτε υπήρχε και μαρτυρούσε την ύπαρξη του κρησφυγέτου. Στη θέση του, μάλιστα, έκτισαν τάχιστα μια «δόμη», ώστε να μην φαίνεται κανένα ίχνος του. Κατά την έρευνα, οι κάτοικοι βρήκαν και κομμάτια από ανθρώπινες σάρκες, αλλά όχι και το πτώμα του ήρωα. Ένας σκύλος κάποιου βοσκού, επίσης, βρήκε ένα πόδι και το παρέδωσε στον αφέντη του! Αυτός έσπευσε αμέσως να το θάψει χωρίς να το πει σε κανένα!

ΤΟ σημαντικό στην περίπτωση αυτή, ήταν ότι όλοι οι χωριανοί υπάκουσαν στην παράκληση του δασκάλου να μην πουν οτιδήποτε. Κι ένα δεύτερο επίσης σημαντικό, ήταν ότι οι Άγγλοι δεν είχαν αντιληφθεί τίποτε αναφορικά με την τρομακτική έκρηξη, υπολογίζοντας προφανώς, ότι ήταν «φάλια» στο κοντινό μεταλλείο του Μιτσερού!

Μυστική ταφή σε χωράφι

ΤΟ διαλυμένο σώμα του ηρωικού νεκρού βρέθηκε το ίδιο βράδυ σε «κόλυμπο» μέσα στον ποταμό. Το πρόσωπο και το στήθος ήσαν καθαρά, το ένα πόδι όμως κομμένο ψηλά, το άλλο κομμένο από το γόνατο, οι μηροί κομμένοι σαν από μαχαίρι, στη ράχη τρεις μεγάλες χαρακιές και πίσω στο κεφάλι μια τρύπα σε μέγεθος αυγού με το μυαλό χυμένο έξω!..



ΤΥΛΙΞΑΝ το σώμα σε μουσαμά και το μετέφεραν σε σπίτι στον Άι Γιάννη, όπου κλήθηκε ο ιερέας του Αρεδιού Παπαχαράλαμπος και τέλεσε τη νεκρώσιμη ακολουθία. (Ο Άις Γιάννης δεν είχε τότε ιερέα). Στη συνέχεια, οι αγωνιστές πήραν τον νεκρό στον ώμο και τον μετέφεραν σε χωράφι της οικογένειας Χειμωνίδη, αρκετά έξω από το χωριό, όπου και το έθαψαν μυστικά. Πήραν μάλιστα και τράκτορ και καλλιέργησαν ολόκληρο το χωράφι, ώστε να εξαλειφθεί κάθε ίχνος του τάφου. Το 1965, και στην παρουσία του Αρχηγού της ΕΟΚΑ στρατηγού Γεωργίου Γρίβα Διγενή, έγινε με επίσημη τελετή, εκταφή των οστών του ήρωα, που θάφτηκαν στη γενέτειρά του Επισκοπειό.

Συγκινητική η στάση της ηρωομάνας Ειρήνης

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ του Παντελή Κατελάρη έμεινε μυστικός από την οικογένειά του μέχρι και τη λήξη του αγώνα, τον Μάρτη του 1959. Αυτό επέβαλαν λόγοι ασφαλείας της ΕΟΚΑ. Η μητέρα και τα αδέλφια του αντιμετώπισαν το θάνατό του με περηφάνια και θάρρος. Είχαν στεναχωρηθεί πολύ για το χαμό του, αλλά περισσότερο γιατί δεν τον αποχαιρέτισαν όπως έπρεπε και όπως του άξιζε. Πιο πολύ έκλαψε το γιο της η μητέρα του, όμως, επειδή και αυτή ήταν στην ΕΟΚΑ και ήξερε τι γινόταν στο σπίτι της, έδειχνε περήφανη για τη θυσία του. Όταν το έμαθε, έβαλε όλα τα παιδιά της στην αγκαλιά και είπε:

«Παιδιά μου, ο Παντελής μας δεν βρίσκεται πια στη ζωή, μα θα βρίσκεται πάντα ανάμεσά μας, να μας καθοδηγεί, να μας εμπνέει πώς θα αγωνιζόμαστε για την ελευθερία της πατρίδας μας. Οι αγώνες θέλουν θυσίες, θέλουν ήρωες. Ο Παντελής μας είναι ένας μεγάλος ήρωας, μεγάλος πατριώτης. Μπήκε στην αθανασία. Όταν εφκήκεν καταζητούμενος, ήξερα ότι εμπόρεν να σκοτωθεί. Ήξερα ότι η Ελευθερία θέλει θυσίες. Χαλάλιν της Πατρίδας μας ο γιος μου. Το μόνο μου παράπονο είναι που εν ήμουν κοντά του να τον φιλήσω. Είμαι σίουρη, όμως, ότι τον εφίλησε μια άλλη για μένα. Μια άλλη, που τόσο πολλά αγάπησεν ο γιος μου. Εφίλησεν τον η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ!..»

ΑΥΤΕΣ ήσαν οι ηρωομάνες της ΕΟΚΑ. Όσο για τον Παπαχαράλαμπο του Αρεδιού, έζησε κι αυτός το δράμα του όλους τους μήνες που ακολούθησαν τη θυσία του ήρωα. Γιατί, ενώ είχε τελέσει τη κηδεία του, ανταποκρινόταν πρόθυμα στην έκκληση της μητέρας του Ειρήνης να τελεί κάθε τόσο δέηση για την υγεία του, κρατώντας έτσι, ως επτασφράγιστο μυστικό, το θάνατό του!..

(Αρχείο Νίκου Παπαναστασίου-απόσπασμα)


 Ο χώρος όπου θάφτηκε μυστικά ο ήρωας Παντελής Κατελάρης, έξω από τον Άι Γιάννη Μαλούντας, στις 19 Γενάρη 1958. 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου